BATI TRAKYA’DA BİR GÖNÜL HİZMETİ: ÇINAR FM

Bu sayımızın kapak konusu “Gönüllük” olunca, Yunanistan’da birçok zorluğa rağmen mazlum gönlünü ortaya koyarak var olmaya çalışan Batı Trakya Müslüman Türk Azınlığı’nın bir mensubu olarak, kar amacı gütmeden kamu yararına çalışan tek azınlık radyosu Çınar FM’i tanıtmak istedim.

Balkanlarda ve özellikle Batı Trakya’da Osmanlı bakiyesi Evlad-ı Fâtihan olarak kendi inanç ve kültür değerleriyle mevcudiyetini devam ettirebilmek bile başlı başına bir gönüllülüktür. Aslında bu anlamda hayatın tümü gönüllü bir çabadan ibarettir diyebiliriz. Çünkü bu hayatta ayakta kalmak, inancınızla değerlerinizi muhafaza edebilmek için her işi gönlünüzü ortaya koyarak yapmalısınız. Yunanistan’ın Batı Trakya bölgesinde gönüllere seslenen azınlık radyosu Çınar FM de böyle bir çabanın ürüdür.

Yunanistan’da Türkçe Radyo Yayıncılığı

Osmanlı tarafından 1364 yılında fethedilen Batı Trakya, 1913 yılına kadar Türk egemenliğinde kalmıştır. Batı Trakya Yunanistan’ın kuzeydoğusunda yer almaktadır ve Gümülcine (Komotini), İskeçe (Xanthi) ve Dedeağaç (Alexandroupolis) illerini kapsamaktadır. Türkiye ile Yunanistan arasında 30 Ocak 1923 tarihinde imzalanan Mübadele sözleşmesi uyarınca, Batı Trakya’daki Türk nüfus ile; İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada’daki Rum Ortodoks nüfusu mübadele dışı kalmış ve yerlerinde bırakılmıştır. 1923 Lozan Barış Antlaşmasıyla Batı Trakya Türk toplumuna “azınlık” statüsü tanınmış, antlaşmanın 45. maddesinde, Türkiye’nin Müslüman olmayan Azınlıklara tanıdığı hakların Yunanistan tarafından da, topraklarında bulunan Müslüman Azınlığa tanındığı belirtilmiştir. Bu maddeyle Batı Trakya Türkleri birçok hakkın yanısıra  kendi eğitim kurumlarını ve gazeteleri (medyasını) kurma hakkını kazanmıştır.

Günümüzde Batı Trakya’da yaklaşık 150 bin Türk yaşamaktadır ve Türk azınlık Batı Trakya nüfusunun % 30’unu oluşturmaktadır. 1990’lı yıllarda Avrupa ülkelerinde yayıncılık alanında devlet tekelleri yıkılmaya başladıktan sonra, Batı Trakya’nın Gümülcine ve İskeçe kentlerinde yaşayan Türk azınlık mensupları Balkanların ilk özel Türkçe radyo istasyonlarını kurmuşlar ve günümüze dek ulaşan güçlü bir radyoculuk geleneği yaratmışlardır.

Yunanistan’da Ortodoks Kilisesi’ne, meslek gruplarına ait sendika radyoları ve ayrıca kendi soydaşı saydığı milli politikalar gereği desteklediği Pontus’lulara ait çok sayıda dernek radyoları var. Ama onun dışında AB mevzuatı gereği özellikle diğer etnisite ve kültürlere ve özellikle tek resmi azınlık olan Batı Trakya Türklerine ait  azınlık radyosu kurmakla ilgili prosedür ve mevzuat yok. Aslında Lozan Antlaşması Batı Trakya Türklerine böyle bir mevzuatın varlığını gerekli kılmaktadır. Çünkü Lozan’ın, Azınlıkların Korunmasına İlişkin bölümünde (md. 37-45) Batı Trakya Türk Azınlığınn kendi kurumlarını (vakıf, okul, dernek, müftülük, basın ve medya organları vs) kurmak ve yönetmek ve bu kurumlarda da kendi dilini kullanmak hakkına sahiptir. Ancak Yunanistan, milli kaygılar ve azınlıklara şüpheyle yaklaşması nedeniyle bu konularda isteksiz davranmakta ve genellikle engellemeler getirmektedir.

1990’ların başında Batı Trakya’da Türk köylerinden korsan olarak başlayan Türkçe radyo yayınlarının 2000’li yıllardan sonra daha profesyonel bir yayıncılığa doğru adım atmaya başlamışlardır. Bunlardan biri de Batı Trakya Türk Azınlığının ilk ve tek haber radyosu Çınar FM’dir.

Batı Trakya’da Gönüllü Yayın ve Gönül Radyosu Çınar FM

Yunanistan’ın Kuzeydoğu bölgesinde yer alan Batı Trakya’nın Rodop ilinin merkezi Gümülcine şehrinden ve 91.8 FM frekansından yayın yapan Çınar radyo, Batı Trakya Türk Azınlığı’nın haber lisanslı ilk ve tek azınlık/topluluk/dernek radyosudur.

Çınar FM’in geçmişi 1993 yılında kurulmuş Işık FM’e dayanmaktadır. 2010 yılında Çınar Derneği tarafından satın alındı. O günden sonra yayın hayatına Çınar FM olarak devam etmektedir. Çınar FM, Çınar Derneği üyelerinin ve gönüllü program yapımcılarının büyük fedakârlıkları neticesinde amatör bir ruh ve heyecanla kaliteli ve profesyonel radyo hizmeti sunmaya yönelik büyük azimle ilerliyor.

Çınar FM, Batı Trakya’da Müslüman Türk Azınlık mensupları tarafından 2008 yılında kurulan Çınar Derneği’nin gönüllülük esasına göre yayın hayatını sürdürmeye çalışan bir kültür hizmetidir. Radyo, dernek üyelerinin fedakârca çalışmaları ve hayırsever soydaşların destekleriyle Türkçenin ve Türk Azınlık insanının, mazlumların ve barış sesinin daha güçlü bir şekilde duyurulmasına katkıda bulunmaktadır.

Çınar FM, özel radyolardan farklı olarak iki temel özelliğe sahiptir: Birinci özelliği, Türk Azınlığa ait dernek (topluluk) radyosu olmasıdır. İkinci özelliği ise, Türk Azınlığa ait tek haber lisanslı radyo olmasıdır. Dernek radyosu olması, Çınar FM’in en önemli özelliğidir. Bu özelliğinden dolayı kar amacı gütmeyen ve tamamen halkın yararına yönelik çalışan, Türk azınlık mensubu şahıslara bağlı tüzel kişiliğe sahip bir sivil toplum hizmetidir.

Haber lisanslı radyo kanalı, 30 Nisan 2010’da Çınar Derneği tarafından satın alındı. Bu tarihten itibaren baştan sona yenilenerek, yepyeni ve farklı bir anlayışla Çınar FM olarak yayın hayatına devam etmektedir. Bu yayın anlayışında, toplumun inanç ve kültür değerlerinin yaşatılması, doğru haber ve bilgi ile kültür ve medeniyet şuurunun yükseltilmesi ve bunlarla sevgi, barış ve huzur kavramlarının gerçek anlamlarıyla dünyaya hâkim olmasına katkıda bulunmak temel hedeftir.

Çınar FM’in kurucuları, Çınar Derneği’nin kurucu üyeleridir. Radyo, Çınar Derneği’nin 5 kişilik yönetim kurulu tarafından yönetilmektedir. Radyonun kanun önünde sorumlusu ve temsilcisi, derneğin yönetim kurulu başkanıdır.

Gümülcine merkezli yayın yapan radyo, Gümülcine ilinin tümünde ve Batı Trakya bölgesinin diğer iki ili olan komşu Dedeağaç ve İskeçe illerinin de önemli bir bölümünde, ayrıca Kavala iline bağlı Taşözü adasında, Bulgaristan’ın Kırcaali bölgesinde ve Türkiye’de Edirne ilinin Keşan ve İpsala ilçelerinde dinlenebilmektedir. Buna göre karasal olarak yaklaşık yüz binleri kapsayan çok büyük bir alana hitap etmektedir. İnternet (www.cinarfm.gr) üzerinden de 7/24 yayın yapan radyo, dünyanın her yerinden dinlenmektedir. Bu sayede Balkanlar, Avrupa, Türkiye, Orta Asya, Ortadoğu ve Amerika’da dinleyici kitlesine kavuşmuş ve dünyada en çok dinlenen Türk Azınlık radyosu haline gelmiştir.

Çınar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı radyonun genel sorumlusudur. Radyonun her sorunuyla ilgilenmekte ve ayrıca haber programları da hazırlayıp sunmaktadır. Program yapımcıları ve sunucuları gönüllü olarak çalışmaktadır.

Çınar FM’in bütçesi, sponsor-reklam gelirleri ve Çınar Derneği’nin topladığı bağışlardan oluşmaktadır. Devlet desteği yoktur. Radyo, özellikle Yunanistan’daki ekonomik krizle birlikte çok zor bir süreçle karşı karşıya kaldı. Gelirleri son derece azaldı. Bu sebeple bütün radyolar gibi Çınar FM de finansal krizi aşmak için çareler aramakta ve gönüllü destekçilerinin sayısını çoğaltmaya çalışmaktadır.

Çınar FM’in yayın akışında, hafta içi her gün 08.00 – 18.00 arasında canlı yayın haber, yorum, kültür ve eğlence programları yer almaktadır. Türk halk müziği, sanat müziği, ayrıca Türk kültürü ile ilgili arkası yarın, sesli tiyatro gibi kültürel ve tarihi bilgiler içeren programlar, mübarek gün ve geceler ile Ramazan ayı boyunca bu günlere mahsus programlar sunulmaktadır.

Çınar FM yayınlarının büyük bir bölümü canlı programlarla gerçekleştirilmektedir. Bu sayede dinleyici ile interaktif bir yayın ile hem daha dinlenilir olmayı sağlayabiliyor hem de halkın canlı yayın yoluyla bağlanarak sesinin duyurulmasına katkı sağlanmış oluyor. Canlı yayınların en büyük katkısı sponsorları arttırmasıdır. Bu hem radyoya maddi katkı hem de genel olarak ekonominin canlanmasına katkı sağlamaktadır. Radyoların doğru yayınlar sayesinde toplumlara maddi ve manevi açıdan çok büyük katkılar sağladığı bu şekilde anlaşılmaktadır.

Basına Yönelik Baskılar ve Türkçe Azınlık Radyolarının Engellenmesi

Azınlık basınında Batı Trakya Türk Azınlığı’nın sorunlarına yer verilmesi ve Azınlığa yapılan haksızlıkların dillendirilmesi nedeniyle gazete ve radyo yöneticileri (Cengiz Ömer ve Bilal Budur) hakkında onlarca soruşturma açılmış ve kovuşturmalar başlatılmıştır. Adıgeçenler yüz binlerce euro tazminat ve aylarca hapis cezalarına çarptırılmışlardır.

Devletin milli politikası gereği Türk Azınlığa yönelik çok büyük baskılar uygulanmaktadır ve radyolar da bundan nasibini almaktadır. Radyo Televizyon Kurulu Türkçe’ye yönelik kısıtlamalar getirmektedir. Özellikle program dilinin Yunanca olması konusunda baskı uygulamakta ve sık sık ceza vermektedir. Para cezaları mali açıdan radyoların belini bükmektedir.

Yunanistan’da Türkçe ve azınlık/topluluk radyoları ile ilgili özel bir mevzuat söz konusu değildir. Devleti bundan alıkoyan en önemli neden ise tehdit olarak gördüğü Türk Azınlık ve buna bağlı olarak Türkçe yayın yapan azınlık radyolarının önünü kesmektir.

Mevzuata göre yabancı dilde yayın yapan radyoların yayınlarının %25’i Yunanca olmalıdır. Bu durum ise ülkede azınlık radyoları için özel mevzuat olmadığı için Türkçe yayın yapan azınlık radyolarına sorun oluşturmaktadır. İlginç olan Azınlık radyolarına gönderilen tebligatlarla program sunumlarının da Yunanca yapılmasının zorunlu kılınmasıdır. Bu da gösteriyor ki, Türkçe, Batı Trakya Türkleri için de yabancı diller kapsamında tutulmaktadır.

Yunanistan Radyo Televizyon Kurulu’nun, bir yandan 24 saat yabancı dilde yayın yapan radyolara dokunmaması, diğer yandan Türk azınlık radyolarını cezalandırması, bu işte bir kasıt olduğunu göstermektedir. Bu ayırımcılık, Batı Trakya Türk Azınlığı için şaşırtıcı değildir. Çünkü zaten Batı Trakya Türk Azınlığı’na yönelik ayırımcı ve baskıcı uygulamalar hız kesmeden her alanda uygulanmaktadır.

“Türk Azınlık” varlığı ve “Türk kimliği”ni inkar eden devlet anlayışı, doğal olarak “Türkçe” radyo yayıncılığına da bir sorun ve “milli tehdit” olarak yaklaşmakta ve kısıtlamaktadır. Ancak tekraren belirtmek gerekir ki, Lozan Antlaşması’na göre Yunanistan resmi olan Batı Trakya Türk Azınlığı’nın kendi dilinde yayın yapan Azınlık radyoları çalıştırma hakkını teslim etmeli ve bunun için ilgili mevzuatı oluşturarak bir an önce yürürlüğe koymalıdır.

Çınar FM ve Çalışanlarına Yönelik Baskılar

Türkçe yayın yapan azınlık radyolarına dil konusunda baskı uygulanırken diğer yandan 24 saat yabancı dilde yayın yapan radyolara dokunulmamaktadır. Bu da azınlık radyolarına uygulanan çifte standardı gözler önüne sermektedir. Bu durum daha çok azınlık radyolarına ve özellikle azınlığa uygulanan yanlış politikaları cesur bir dille ifşa eden Çınar FM’e yönelik uygulanan bir yasaktır ve insan hakları kuruluşları tarafından eleştirilmektedir.

Ülkede Avrupa’da yükselen ırkçılığa paralel olarak Türk ve Türkçe düşmanlığı da artmakta ve Türk Azınlığa yönelik ayrımcılığı eleştiren yayınları nedeniyle Çınar FM’e saldırılar yapılmaktadır. Bu saldırılar bazen antenlere hasar verme şeklinde yapıldığı gibi, daha çok canlı yayınlar esnasında program yapan sunuculara ırkçı mesajlarla yapılmaktadır. Irkçı Yunanlılar, “Burası Yunanistan Türkçe yayın yapan radyo dinlemek istemiyoruz, Türkçe isteyenler Türkiye’ye gitsin, barbar Türkler ülkemizden defolun, çok ileri gidiyorsunuz ayağınızı denk alın, sizleri hendeklere gömeriz…” gibi tehdit mesajları göndermektedirler.

Radyonun antenlerine yapılan ırkçı saldırılar sonucu anten ve verici cihazlar ciddi hasar görmüştür. Uzman teknisyenin yaptığı inceleme sonucu, verici cihazının otomatik olarak kaydettiği alarm sinyalleri neticesinde, Çınar FM antenlerine kasıtlı olarak saldırı yapıldığı ve antenlerle birlikte verici cihazının ciddi hasar gördüğü tespit edilmiştir. Bu ağır darbeler, radyoya zor günler yaşatmıştır.

Radyoya yapılan tehdit ve saldırılar konusunda ilgili merkezlere ihbarlar ve suç duyuruları yapılmış, ancak cevap alınmamıştır. Cevap bir yana, radyo sorumlusu, hakkında başlatılan sayısız soruşturmalar kapsamında Emniyet birimlerindeki sorgulamalarda, “Azınlığı Türk Azınlık olarak adlandırmaya devam edersen, vatansever biri kafanı taşla yarabilir.” şeklinde açıkça tehdit edilmiştir.

Azınlık eğitimini ortadan kaldırmak isteyen yönetim, Türkçe yasağı ve kısıtlamaları getirdiği gibi radyolarda da baskıcı uygulamaları sürdürmektedir. Buna ekonomik kriz de eklendiğinde ayakta kalmak zorlaşmaktadır.

Ancak bütün zorluklara rağmen Çınar FM, azimli çalışanları ve gönüllü destekçileri sayesinde Batı Trakya Türk Azınlık toplumunun gönül sesi olmak için mücadelesine devam etmektedir.

 

Cengiz ÖMER

Gazeteci – Yazar

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*